NLP'de TEMSİL SİSTEMLERİ
TEMSİL SİSTEMLERİ
Her temsil sistemi en iyi doğrudan karşılığı olduğu özelliği çok iyi yansıtır. Genellikle sorunlar, insanlar deneyimlerini yanlış bir sistemle temsil ettikleri zaman ortaya çıkar.
Dijital tarifler her zaman deneyimin ikincil temsilleridir. Birinci sırada olay ve ilk uyarının kendisi vardır. İkinci sırada o olayın duyular aracılığıyla sinirsel etkisi yer alır. Üçüncüsü, bireyin geçmiş deneyimlerine dayalı olan duygusal tepki gelir. Dördüncüsü içsel veya dışsal olarak sözlü tepkidir. Pek çok insan birinci ve dördüncü adımları birleştirir ve ikinci ile üçüncü adımların farkına varmaz. Dijital tarifler her zaman için bir kez deneyimden ve iki kez de asıl olaylardan atılırlar.
Dijital bir tarif her zaman temsil ettiği ilk deneyimden daha az bilgi içerir. Kişi birinci deneyimini anlatırken silme, çarpıtma ve genelleme yapmak zorundadır. Kişi bir deneyimin sadece bazı yönlerini anlatabilir, deneyimin tamamen kelimelere dökülmesi imkansızdır. Duygular eksiksiz bir şekilde sözcüklere dökülemez çünkü duygular mantığa dayalı değildir. Duygular tarif edilemez, dolayısıyla, en iyi olasılıkla yaklaşık ifadeler kullanılır.
İşitsel dijital bazı konularda çok yararlıdır. Bu sayede herşeyi anlamlandırırız. Anılar ve deneyimleri saklamak için yararlı bir dosyalama sistemidir. Ayıklama yaparken kullanılır. Bu sayede deneyimleri kolaylıkla kategorize edebiliriz. Deneyimler kategorize edildikten sonra nitelik ve nicelik açısından ölçülebilirler. İşitsel dijital ayrıca yön belirlemede ve planlama yaparken önemlidir. İşitsel dijital temsil sistemini kullanmadan plan yapmak zordur. Bu sistem ayrıca özetleme, sonuç çıkarma, mantık yürütme, analiz ve genel olarak dünyadan bir anlam çıkarma işlemlerinde çok değerlidir.
İşitsel tonal temsil sistemi seslerin kulağa nasıl geldiği ile ilgilidir. Vurgulama yaparken ve ham verilerin altını çizmek için çok faydalıdır. İki insan aynı şeyleri söyleyebilir ama sonuçta iki ayrı etki doğabilir. Başarılı konuşmacı ve hatiplerin çok iyi bildiği gibi etkili bir konuşma sadece sözcüklerden ibaret değildir. Duygusal etkiyi sağlamanın anahtarı, konuşmacının sözcüklere kattığı tutkudur.
Görsel temsil sistemi çok miktarda veriyi aynı anda ve çabuk şekilde temsil edebilir. Bir resmin bin sözcükten daha değerli olduğunu söyleyen atasözü doğrudur. Bir resim pek çok şeyin aynı anda temsil edilmesini sağlar. İşitsel sistem ise her şeyin belirli bir sıraya göre temsil edilmesini zorunlu kılar. Görsel temsil mekanla, işitsel temsil ise zamanla ilgilidir. İşitsel temsil sırasında olaylar zamana göre sırayla temsil edilir. Görsel temsilde ise her şey aynı anda temsil edilebilinir. Diğer temsillere oranla resimden çok daha fazla bilgi alınabilir.
Dokunsal temsil, bütün sistemler içerisinde en fazla hareketsizlik ve süre içeren sistemdir. İlk hareketi başlatmanın en zor olduğu sistemdir ama başladıktan sonrada en fazla hız içeren sistemdir. Ürkme ve sonra da dokunsal olarak uyarılma deneyimini herkes yaşamıştır. Tehlike olmamasına rağmen ilk uyarılmanın geçmesi biraz zaman alır.
Sadece sözcükler, sesler veya duyguların temsili ile karar vermek zordur. Eğer kişi çeşitli alternatifleri resim olarak temsil ediyorsa bu daha kolaydır, çünkü bu sayede kişi alternatiflerle ilgili daha çok bilgi alabilir ve bunları daha hızlı gözden geçirebilir. Sadece sözcükler, sesler veya duygulara dayalı karar veren insanların süreci daha uzun zaman alır, çünkü her alternatife sırasıyla erişmek veya her biriyle ilgili duyguların birikmesini beklemek zorunluluğu vardır. Oysa resimlere dayalı kararlar almak çok daha hızlı gerçekleşir. İyi kararlar almanın anahtarlarından biri görsel kurgulamadır.
Dokunsallık deneyim için bilgi sağlamaya yarar. Duygular dünyadan bilgi toplamanın temel yollarından biridir. Hisler (aslında bu meta-duyguların bir şeklidir) ise dünya hakkında değerlendirme yapmanın başlıca yoludur. Hisler her zaman için duygulara şekil veren kısmın değerlendirilmesidir. Sözcükler gibi duygular da ilk deneyimden bir adım, olaylardan ise iki adım ayrılmıştır.
“Tutarlı duygular” denen şey, doğrudan dokunma duyusu ve bilgi toplayan duyguları içeren algılama deneyimleridir. Bütün deneyimlerin dayanağı temel duygulardır. Hisler ise bu temel duyguların değerlendirmeleridir.
Deha, pek çok alanda, belirli temsil sistemlerinde hassas ayırımlar yapabilme kabiliyeti ile ilgilidir. Dahi, olayları, normalde diğer insanların temsil edemediği temsil sistemlerinde temsil edebilir. Dehanın bir diğer yönü de temsil sistemlerinin belli bir sırada biraraya konma şeklidir. Buna strateji denir. Strateji, belirli bir hedefe ulaşmak için takip edilen temsil sistemlerinin dizilişidir.
